विकाससँगै दलित विपन्नको सपना साकार गर्दै अध्यक्ष यादव

जनकपुरधाम । एक समय धनुषाको मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिकाका धेरै दलित, भूमिहीन र विपन्न परिवारका लागि “घर“ केवल एउटा सपना थियो । कसैको टाटीको झुपडी वर्षामा चुहिन्थ्यो, कसैको घर हावाहुरीले भत्किन्थ्यो । कतिपय परिवार एउटै सानो कोठामा आठ–दश जना कोचिएर बस्न बाध्य थिए । अब तिनीहरुको सहयोगी हात बनेका छन गाउँपालिका अध्यक्ष जयकुमार यादव ।

यही पीडालाई नजिकबाट देखेर हुर्किएका मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिकाका अध्यक्ष जयकुमार यादव अहिले ती परिवारका लागि केवल जनप्रतिनिधि मात्र होइन, आशा, भरोसा र अभिभावकका रूपमा स्थापित हुँदै गएका छन् । उनी भन्छन्, “खुला आकाशमुनि रात बिताउनु कस्तो हुन्छ, एउटै कोठामा ठूलो परिवार कोचिएर बस्नुपर्दा कस्तो पीडा हुन्छ, मैले आफ्नै गाउँमा वर्षौंदेखि देखेको छु ।

ती दृश्यहरूले मेरो मनलाई बारम्बार छोइरहन्थे। राजनीतिक दलहरूले वर्षौंदेखि उनीहरूको पीडालाई चुनावी नारामा त प्रयोग गरे, तर स्थायी समाधानको प्रयास कमै भयो । त्यसैले मैले मनमनै संकल्प गरेको थिएँ– जुन दिन कार्यान्वयन गर्ने ठाउँमा पुग्छु, यी परिवारको जीवनमा परिवर्तन ल्याउने काम गर्नेछु ।“

गाउँपालिका अध्यक्षमा निर्वाचित भएपछि यादवले त्यो संकल्पलाई व्यवहारमा उतार्न थाले। सडक, नाला र भौतिक पूर्वाधारसँगै उनले दलित, भूमिहीन र विपन्न परिवारको शिक्षा, स्वास्थ्य, जीविकोपार्जन र विशेषगरी सुरक्षित आवासलाई प्राथमिकतामा राखे ।

मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिकाका पाँचवटै वडामा करिब चार सय दलित परिवार बसोबास गर्छन्। उनीहरूको सबैभन्दा ठूलो समस्या सुरक्षित घरको अभाव हो । यही यथार्थलाई मध्यनजर गर्दै गाउँपालिकाले ह्युम्यानिटीज फर ह्याबिट्याट र सामुदायिक सुधार केन्द्रसँगको सहकार्यमा तुल्सियाहीमा २६ दलित परिवारका लागि उपचारित बाँसबाट आधुनिक, सुरक्षित र टिकाउ घर निर्माण गरिरहेको छ ।

गाउँपालिकाको करिब ७० प्रतिशत आर्थिक सहभागिता रहेको यस योजनाअन्तर्गत करिब साढे छ लाख रुपैयाँ लागतमा दुई कोठा, भान्सा र बरन्डासहितका घर निर्माण भइरहेका छन्। यी घर ३५ देखि ४० वर्षसम्म टिक्ने प्राविधिकहरूको दाबी छ ।

यसअघि पनि अध्यक्ष यादवकै पहलमा उपचारित बाँसका ३० वटा घर निर्माण सम्पन्न भइसकेका छन् । त्यसअघि ६४ दलित तथा विपन्न परिवारलाई कंक्रिटका घर हस्तान्तरण गरिसकिएको छ । अब थप ७० दलित तथा विपन्न परिवारका लागि उपचारित बाँसका घर निर्माण प्रक्रिया पनि अघि बढिसकेको छ । यसरी हेर्दा केही वर्षभित्रै एक सयभन्दा बढी परिवारले सुरक्षित आवास पाइसकेका वा पाउने चरणमा छन् ।

अध्यक्ष यादवका अनुसार, “घर केवल चारवटा पर्खाल होइन, यो सम्मान, सुरक्षा र भविष्यको आधार हो। जबसम्म नागरिकको टाउकोमाथि सुरक्षित छाना हुँदैन, तबसम्म नगरको समृद्धिको कुरा अधुरो रहन्छ ।“

उनको यही सोचले लाभग्राही परिवारमा नयाँ उत्साह थपेको छ । तुल्सियाहीका नथुनी महरा भावुक हुँदै भन्छन्, “हामीले त जीवनभर पक्कै पनि आफ्नै सुरक्षित घर होला भन्ने कल्पनासमेत गरेका थिएनौँ । अध्यक्षज्यूले हाम्रो दुःखलाई आफ्नो दुःख सम्झिनुभयो । आज हामी पनि सम्मानका साथ आफ्नै घरमा बस्ने दिन नजिकिएको छ । उनी एउटा अभिभावक र जनप्रतिनिधि मात्र होइन हाम्रा आश्रयदाता समेत हुन ।“

यस्तै रामअवतार महरा पनि घर निर्माणले आफ्नो परिवारको जीवन नै बदलिने विश्वास व्यक्त गर्छन्। “पहिले वर्षा लागेपछि रातभर पानी थाप्दै बस्नुपथ्र्यो। हावा चल्दा घर ढल्ने हो कि भन्ने डर हुन्थ्यो। अब छोराछोरी सुरक्षित घरमा बस्नेछन्। उनीहरू निर्धक्क पढ्न पाउनेछन् । यो घरले हामीलाई केवल ओत मात्र दिएको छैन, आत्मसम्मान पनि दिएको छ ।“

अध्यक्ष यादवको अभियान घर निर्माणमै सीमित छैन । गाउँपालिकाले दलित तथा विपन्न परिवारका बालबालिकाको शिक्षामा पहुँच बढाउन छात्रवृति, पोशाक र पुस्तक कापी कलम समेत वितरण गर्दै आएका छन् । पालिकाको बेला र कोल्हुवा लगायत विभिन्न स्थानमा नयाँ सुविधा सम्पन्न विद्यालय भवन निर्माण तथा विभिन्न विद्यालयमा कक्षा कोठा विस्तार समेत गरेका छन् । कोही शिक्षाबाट वञ्चित नहुन भन्ने उद्देश्यका साथ घर घर गई बालबालिकालाई विद्यालय भर्ना अभिभावकहरुमा शिक्षाको महत्व बारे जागरुकता जगाउने काम गर्दै आएका छन् ।

स्वास्थ्य सेवा सहज बनाउने र जीविकोपार्जनका अवसर सिर्जना गर्ने कार्यक्रम पनि सञ्चालन गरिरहेको छ । आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारलाई आत्मनिर्भर बनाउने प्रयाससँगै सुरक्षित आवासको अभियानलाई निरन्तरता दिइएको छ । स्वास्थ्यतर्फ नगर अस्पताल संचालन सँगै कयौं स्वास्थ्य चौकीका लागि भवन निर्माण तथा सेवा विस्तार समेत गरेका छन् ।

अध्यक्ष यादव दलित, गरीब विपन्न र भूमिहीनको आशा र भरोसा मात्र होइन पालिका ज्येष्ट नागरिक, किसान, महिला, युवा र अन्य वर्ग समुदायका लागि समेत आशा, भरोसा र विश्वासको कडी बन्दै गएका छ्न । किसानहरुका लागि भूमिगत सिचाईतर्फ डिपट्यूबेल र स्यालो ट्यूबेल जडानका साथै बिउविजन तथा माटो परिक्षणका कार्य समेत गराउंदै आएका छन् । युवाहरुका लागि खेलकुद व्यवस्थापन सँगै महिलाहरुका उत्थान र आत्मनिर्भरताका लागि विभिन्न सीपमूलक तालिम आयोजना समेत गर्दै आएका छन ।

यसका साथै बर्थिँड सेन्टर, बालबालिकाहरुका लागि पोषण कार्यक्रम संचालन गर्नुका साथै ज्येष्ठ नागरिकका लागि विभिन्न सेवा निशुल्क तिनीहरुका लागि घुम्ती शिविर संचालन र कृषि विद्युतिय मीटर सहयोग लगायतका नगरवासीलाई प्रत्यक्ष लाभ पुग्ने सयौं कामहरु गर्दै उदाहरण बन्न सफल हुन् अध्यक्ष जयकुमार यादव ।