जनकपुरधाम, असोज २४ गते । मटिहानी नगरपालिकाको प्रयासले नेपालकै सबैभन्दा ठूलो ऐतिहासिक लक्ष्मीनारायण मन्दिर (मठ), मटिहानीको तस्बिर सहितको हुलाक टिकटकामा अंकित हुन सफल भएको छ ।
मन्दिरको भव्य दृश्य तथा बाहिरी संरचनाको चित्र रु. १० अंकित मूल्यको सो टिकटमा औपचारिक रूपमा हुलाक सेवा विभागले समेटेर प्रकाशनमा ल्याएको हो ।
उक्त टिकटमा सूचना तथा सञ्चार मन्त्री जगदीश पोखरेलले विशेष समारोहबीच टाँचा लगाएर प्रकाशन गर्नुभएको हो । यससँगै धार्मिक, ऐतिहासिक र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मटिहानीको पहिचान राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा झल्किने विश्वास लिइएको छ ।
मटिहानी नगरपालिकाले मन्दिरको ऐतिहासिक र धार्मिक महत्वलाई देशभित्र र बाहिर परिचित गराउने उद्देश्यले २०८१ साल असार ११ गते हुलाक सेवा विभागमा टिकट प्रकाशनका लागि प्रस्ताव पेस गरेको थियो । सो प्रस्ताव स्वीकृत भएपछि विभागले विस्तृत अध्ययन, डिजाइन तथा मूल्याङ्कनको प्रक्रिया पूरा गरी टिकट प्रकाशन गरेको हो ।
मटिहानी नगरपालिकाका नगर प्रमुख हरि प्रसाद मण्डलले टिकट प्रकाशन भएकोमा अत्यन्त हर्ष व्यक्त गर्दै मेरो वर्षौको मेहनतले रंग ल्याएको भन्दै हुलाक सेवा विभाग र सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयप्रति आभार प्रकट गरेका छन् ।
उनले भने, “लक्ष्मीनारायण मठ हाम्रो नगर मात्रै होइन देशकै गौरव हो । गत वर्ष नै हामीले हुलाक टिकट प्रकाशन मार्फत मटिहानीको सांस्कृतिक पहिचान अझ फैलाउने उद्देश्यले सञ्चार मन्त्रालयमा प्रस्ताव पेश गरेका थियौं, एक वर्षपछि बल्ल हाम्रो सपना पुरा भएको हो ।”
लक्ष्मीनारायण मन्दिर (मठ) धार्मिक, पौराणिक तथा ऐतिहासिक रूपमा विशिष्ट मानिन्छ । यस मन्दिरलाई राजगुठीको रूपमा समेत संरक्षण गरिएको छ, र प्रत्येक वर्ष यहाँ हजारौं तीर्थालु दर्शन गर्न आउने गर्दछन् । सो ऐतिहासिक हुलाक टिकटको प्रकाशनले मटिहानीको धार्मिक सम्पदालाई राष्ट्रिय गौरवको रूपमा स्थापित गर्न ठूलो योगदान पु¥याउने विश्वास नगरवासीहरूको रहेको छ ।
लक्ष्मी नारायण (मन्दिर) मठ को ऐतिहासिकता
महोत्तरी जिल्लाको मटिहानी नगरपालिका वडा नं. ७ मा रहेको नेपालकै सबैभन्दा पुरानो मठमन्दिर मध्ये एक हो लक्ष्मी नारायण (मन्दिर) मठ । प्राचिन समयमा मटिहानीको जंगलमा पोखरी छेउ रुखमुनि रामानन्द सम्प्रदायका सिद्धसन्त र रामदास र सुफी सन्त पिरबाबा बस्थे । रामदास (तस्मैया बाबा) लाई पिरबाबाले भविष्यवाणी स्वरूप कुनै चमत्कारपूर्ण दृश्य भएको स्थानमा आफ्ना खन्ती र चिम्टा गाड्न सल्लाह दिए । एक दिन रामदासले एउटा बिरालालाई मुसाले आफ्नो वशमा पारेको अद्भुत दृश्य अवलोकन गरे ।
उनले पिरबाबाको भविष्यवाणी स्मरण गर्दै त्यही ठाउँमा अठारौं शताब्दीपूर्व खन्ती र चिम्टा गाडे र मठको स्थापना गरेका थिए भन्ने किम्बदन्ती छ । यस (मठ) मन्दिरको निर्माण भने मकवानपुरका सेनवशी राजा हेमकर्ण सेनले विसं १८०२ मा निर्माण गरेका थिए । त्रेता युगमा माता सीताको भगवान रामचन्द्रसँग विवाह हुँदा मटकोरमा मटिहानीबाट माटो खनेर लगिएको थियो । जनकपुरधाममा त्यही माटोबाट वेदी बनाइएको थियो ।
माटो खनेकै ठाउँमा लक्ष्मीसागरमा तस्मैया बाबाले स्नान गर्दा भगवान् लक्ष्मीनारायणको मूर्ति भेटाएका मिए । त्यस मूर्तिलाई प्राणप्रतिष्ठा गरेपश्चात् नैवेद्यको रूपमा खीर अर्पण गरी लक्ष्मीनारायण भगवानको मन्दिर स्थापना गरे भन्ने भनाई पनि छ । मिथिला क्षेत्रको मटिहानीमा मात्रै सात प्रकारको माटो पाइन्छ ।
त्यसैले मटिहानीलाई सप्तमृतिकाको संगम स्थल पनि भनिन्छ । राम र सीताको विवाह हुँदा सीताले माटो खनेको ठाउँ भएकाले सो स्थानको नाउँ मूतखनी रहन गएको र पछि त्यही शब्द अपभ्रंस भएर मटिहानी हुन गएको भन्ने गरिन्छ । यस मठ (मन्दिर) मा प्रत्येक दिन भगवान लक्ष्मी नारायणको बिहान र बेलुका धार्मिक विधि पूर्वक पूजा र आरती गरिन्छ ।
मटिहानीको अर्को पौराणिक र ऐतिहासिक पक्ष ही मिथिला माध्यमिक परिक्रमा । नेपाल र भारतमा गरिने १५ दिने मिथिला परिक्रमामा १३३ किलो मिटर पैदल यात्रा तय गरिन्छ । १८ औ शताब्दीबाट सुरू भएको यो परिक्रमामा १५ विश्रामस्थल पर्छ जसमाये मटिहानी एक महत्वपूर्ण स्थल हो । मिथिला परिक्रमालाई हाम्रो एक संस्कृति र सभ्यताको रूपमा लिईन्छ ।
यो विषयमा आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस् !