एचआईभी संक्रमितलाई नागरिकता र रोजगारको समस्या

जनकपुरधाम, मंसिर १४ गते । एचआई संक्रमितहरु परिवार र समाजमा हेला मात्र नभई नागरिकता, शिक्षा र रोजगारको समस्या भोग्न बाध्य रहेका छन् । परिवार र समाजद्वारा अपहेलना गर्ने गरिएको कारण आफूहरुलाई नागरिकता बनाउन निकै समस्या भइरहेको र रोजागरीको समस्या खेप्नु परेको भन्दै एचआईभी संक्रमितहरुले पत्रकारहरुसँगको एक अन्तरक्रियामा पीडा सुनाएका छन् ।

विश्व एड्स दिवसको पूर्वसन्ध्यामा बिहीवार जनकपुरधाममा राष्ट्रिय एचआईभी तथा एड्स महासंघद्वारा आयोजित पत्रकारहरुसँगको अन्तरक्रियामा कार्यक्रममा सहभागी एचआईभी संक्रमितहरुले परिवार र समाजद्वारा अपहेलित हुने गरेको कारण कसैले सिफारिस नगर्दा आफूहरुलाई नागरिकता बनाउन निकै समस्या भइरहेको पीडा सुनाए ।

कार्यक्रममा सहभागी मिना (नाम परिवर्तित) भन्ने एचआईभी संक्रमित महिलाले आफ्नो श्रीमानको निधनपछि नागरिकता बनाउन नपाएको पीडा सुनाईन् । उनले भनिन् विहेको एक वर्ष नबित्दै श्रीमानको निधन भयो, श्रीमानबाट आफूमापनि एचआईभी स¥यो । आफूमा पनि एचआईभी पुष्टि भएपछि ससुरालीबाट घर निकाला गरिदियो । श्रीमान नभएको कारण ससुराली पक्षबाट कसैले पनि नागरिकतामा अभिभाकत्वको जिम्मेवारी लिन नमानेपछि अहिलेसम्म नागरिकता बनाउन सकेको छैन ।

छोराको जन्मदर्ता भएपनि आफूलाई जिविकोपार्जनका लागि नागरिकता आभावमा रोजगारीको समस्या खेप्नु परिरहेको बताईन । संक्रमित भएको कारण एक त कसैले जागिर दिदैन् । लुकिछिपी केही ठाउँमा जागिर पाएपनि नागरिकता आभावले बैंक खाता नहुँदा तलब नपाएर त्यहाँबाट पनि काम छोड्नुपर्ने बाध्यता रहेको पीडा उनले सुनाईन ।ससुराली पक्षबाट श्रीमानले पाउने अंशबण्डा मार्फतको सम्पति समेत नदिंदा बाध्य भएर माईतमै अपहेलित भएरपनि बस्दै आएको दुखेसो समेत उनले सुनाईन ।

यो समस्या मिना जस्तै धनुषा जिल्लामा करीब ३०÷३५ जना एचआईभी संक्रमित महिलाहरु यस्ता समस्या भोगिरहेका छन । नागरिकता भावमा तिनीहरुलाई मात्रै समस्या नभई तिनका सन्तानलाई समेत जन्मदर्ता र नागरिकता बन्न नसक्दा भविष्य अन्धकार हुन गएको कार्यक्रममा सहभागीहरुले जनाए ।

एचआईभी संक्रमितहरु नागरिकता समस्या मात्र नभई रोजगार, शिक्षा र समाजमा सम्मानका साथ बस्न पाउने समस्या समेत भोग्दै आएका छन् । जनकपुरधाम उपमहानगरकै एक संक्रमितले पीडा पोख्दै भने एचआईभी संक्रमित सुन्ने बितिकै चौक चौराहा मात्र होइन गाउँ समाजका व्यक्ति मात्र होइन परिवार समेत अपहेलना गर्दै आएको छ । आफूहरुलाई अछुत सम्झेर अन्य व्यक्ति सरह व्यवहार गर्दैनन् अपहेलित भएर बांच्नुपर्ने अवस्था रहेको उनले भने ।

संचारकर्मीसँग पीडा देवकली (नाम परिवर्तन) भन्ने महिलाले भने आफ्नो श्रीमान गुजरेपछि ससुराली पक्षबाट घर निकाला गरिएपछि माइतमै अपहेलित भएर अछुत भएर बाच्नु परिरहेको छ । दुई÷दुईवटा छोराछोरी छन् । तिनीहरुलाई विद्यालयमा समेत भर्ना लिन मान्दैनन् । लुकिछिपी विद्यालयमा भर्ना एचआईभी संक्रमित हो भनेर थाहा पाएपछि विद्यालयबाट निकाला गरिदिएका छन् । आफूले काम गर्न चाहेपनि कसैले रोजगार दिदैन । के गर्ने निकै समस्या भोग्दै आएको छु ।

अन्तरक्रियामा सहभागीहरुले सरकारले आफूलाई शिक्षा, रोजगार र समाजमा सम्मान सहित बाच्न पाउनुपर्ने र नागरिकताका लागि छुटै कानूनको व्यवस्था गर्नुपर्ने माग गरे । सहभागी मध्येका एक संक्रमितले राज्यले संक्रमण रोकथामका लागि औषधि खाईरहेका छौं । तर रोजगार आभावमा बाच्नका लागि पौष्टिक खानाको आभाव खेप्दै आएको छु । रोजगारको व्यवस्था नभएसम्म आफूहरुको जिविकोपार्जनका लागि भत्ताको व्यवस्था गर्नुपर्ने माग गरे ।
संघीय सरकारको सम्बन्धित संस्था र प्रदेश सरकारबाट एक÷एक हजार गरी दुई हजार रुपैयाको दरले १७ वर्षभन्दा मुनि उमेर समूहका एचआईभी संक्रमितलाई भत्ता दिदैं आएको थियो । तर चालु आर्थिक वर्षमा प्रदेश सरकारले सो भत्ता बन्द गरेको छन् । भत्ता वापतको रकम प्रदेश सरकारले एचआईभी संक्रमण रोकथामको प्रचार प्रसारमा हालेका छन् ।

एचआईभी संक्रमितको संख्या दिनानुदिन बढदै गएको छ । प्राप्त जानकारी अनुसार धनुषा जिल्ला गत आर्थिक वर्ष २०७९/०८० मा १०२ जना नयाँ संक्रमित फेला परेका छन् । स्वास्थ्य कार्यालय धनुषाका रामबाबु यादवले गत आर्थिक वर्षमा काउन्सेलिंगको माध्यमबाट फेला परेका संक्रमित मध्ये १५ वर्ष मुनिका ८ जना, १५—४९ उमेरका ८४ जना र ४९ वर्षमाथिका १२ जना रहेको जानकारी दिए । उनका अनुसार यसमध्ये ५५ जना महिला र ५१ जना पुरुष रहेका छन् । प्रादेशिक अस्पतालमा रहेको एआरटी शाखाको सम्पर्कमा रहेका १ हजार ३८६ संक्रमित मध्ये प्रदेशका विभिन्न जिल्लाका ६६६ जना नियमित औषधि सेवन गरिरहेका छन् ।

कार्यक्रममा यादवले भने एचआईभी संक्रमित हुनु भनेको अभिशाप होइन कसैको गलतीको परिणामको बाध्यात्मकारी अवस्था हो । यसमा हेला गर्नु गलत हो । हेर्दैमा वा नजिक बस्दैमा कसैलाई सर्दैन, जबसम्म शारिरीक सम्पर्क वा खूनबाट शरीरको भित्री भागमा सम्पर्क नभएसम्म सर्दैन । त्यसमा डराएर हेला गर्नु गलत हो । सम्पर्कमा आएर नियमित औषधि लिइरहेकाबाट अरुमा सर्ने नभएकाले लुकेर बसेका संक्रमित सम्पर्कमा स्वास्थ्य कार्यलयमा सम्पर्क गर्न आग्रह गरे ।