एसके कर्ण, फुसको झोपरी रहेको घरको बरामदामाप्लास्टिक ओछयाएर पढिरहेकी कक्षा ५ मा अध्ययनरत दलित परिवारकी चान्दनी कुमारी मुखियालाई आफ्नो आमाबुवाको गरीबी दुर गर्न इन्जिनीयर बन्ने सपना छ ।
उनी धनुषाको शहीदनगर नगरपालिका ४ को ननुपटी गाउँका हरुवा (हल्लो जोत्ने) चरुवा (गाईभैंसी चराउने) प्रकाश मुखिया र अञ्जिला मुखियाका जेठ छोरी हुन । गरीब दलित हरुवा चरुवा परिवारमा जन्मेकी चान्दनी आफ्ना आमाबुवाको गरीबी जन्मैदेखि नियाल्दै त्यसबाट उन्मुक्तिका लागि पढाईमा दिनरात मेहनत गरिरहेकी छिन ।
चान्दनी आफ्नो सपना साकार गर्न दैनिक विद्यालय पढन जान्छिन भने टिउसनको आभाव भएपनि घरको सबै काम सकाएर बिहान बेलुका रुटिन बनाएर आफै विद्यालयका होमवर्क बनाउने गर्छिन । उनी भन्छन बुवाआमाको सहाराको नाममा हामी दुई बहिनी र एक भाई छौं, तर बहिनी र भाई सानै भएको कारण सहयोग गर्ने कोही नहुँदा आफ्नो पढाई लिखाईलाई निरन्तरता दिदैं घर र बजार सबै काममा छोरा सरह नै सहयोग गर्दै आएको छु ।
आफ्नो सपना साकार गर्न पढाई संगै आफूलाई दुख कष्ट सहेर अरुको घरमा मजदूरी र साना व्यससाय गरेर हामीलाई पालिरहेका आमाबुवाप्रति पनि प्रमुख दायित्व रहेकोले घरको काममा उनीहरुलाई सहयोग गर्दै आएको हुँ ।
चान्दनीलाई यो आत्मविश्वास अरु कसैले दिएको होइन फ्रिडम फण्डसको आर्थिक सहयोगमा सामुदायिक सुधार केन्द्र (सिआईसी) ले हरुवा चरुवा परिवारहरुको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन चलाएको शैक्षिक गुणस्तरीयताबाट आएको हो । सिआईसीले सो नगरपालिकाको विभिन्न वडाका गाउँहरु सहित सो गाउँमा पनि हरुवा चरुवाहरुको बालबालिकाका लागि संचालन गरेको निशुल्क टिउसन कक्षा र छात्रवृतिमा सहभागी भएपछि उनीमा परिवर्तन आएको हो ।
उनी भन्छिन गरीब दलित परिवारबाट भएको कारण आमाबुवा पनि पढन नसकी हरुवा चरुवामा बिताई आएका छन । तर हरुवा चरुवा परिवारका बालबालिका लागि सिआईसीले संचालन गरेको शैक्षिक कार्यक्रममा निशुल्क टिउसन र छात्रवृतिमा चार सालसम्म पाएको स्कूल ड्रेस, कापी, पेन्सिल लगायतका शैक्षिक सामाग्रीले अब गरीबका बालबालिकाहरु पढन सक्छ भन्ने आत्मविश्वास जागेपछि आफू इन्जियर बन्ने अठोट लिएकी हुँ ।
घर नजिकै रहेको श्री राष्ट्रिय प्राथमिक विद्यालय ननुपट्टीमा करीब ५÷६ वर्षअघि संचालन भएको टिउसन कक्षामा चान्दनी सानै छदाँ स्कूल जाने उमेरमा सहभागी भएकी थिइन । अहिले कक्षामा ५ मा अध्ययनरत चान्दनी पढाईको कखारा सो टिउसन कक्षाबाटै सुरुवात गरेकी हुन । टिउसन संगै विद्यालय निरन्तर रुपमा पढन जाने गरेको कारण आमाबुवाको दुख दूर गर्न अर्को कुनै विकल्प नरहेको ठानी मेहनत गरेर इन्जिनीयर बन्ने अठोट लिएकी छिन ।
चान्दनीकी बुवा प्रकाश गाउँकै गिरहत ललित महासेठ कहाँ आफ्ना बुवा शोभित मुखियाकै पालादेखि हरुवा चरुवाको रुपमा काम गर्दै आएका छन । प्रकाश मात्र होइन उनकी श्रीमति अञ्जिला पनि गिरहतको काममा हात बटाउने गर्छिन । बेसिजनली रुपमा हरुवा चरुवाको रुपमा काम गर्दै आएका प्रकाश मजदूरी वापत दिनको मात्र ७ किलो धान बईन पाउने गर्छन । गिरहत कहाँपनि सबै दिन होइन खेतीपातीका बेला वर्षमा मुश्किलले ४÷५ महिना मात्र काम पाउने गर्छन ।
कष्टदायी र दुखदायी जीवन भएपनि सिआईसीले संचालन गरेको हरुवा चरुवा कार्यक्रमको समूहमा सहभागी भएपछि केही परिवर्तन आएको छ । चान्दनीका आमा सन्तोषी हरुवा चरुवा भन्ने समूहमा आबद्ध छिन । सो समूहमा पाएको आर्थिक १० हजार रुपैयाको सहयोगमा उनी बजारमा सानो मुरही कचरीको पसल थापेर व्यवसाय गर्दै आएकी छिन ।
गिरहतको काम संगै हप्तामा दुई दिन लाग्ने बजारमा उनी आफ्नो व्यवसाय संचालन गरेर आफ्ना परिवार पाल्दै आएकी छिन । पैसा आभावमा चान्दनी कक्षा तीन देखि हालसम्म टिउसनबाट वंचित भएकी छिन । सिआईसीले संचालन गरेको टिउसन कक्षा दुई वर्ष समाप्त भएपछि पैसा आभावमा टिउसन नपाएपछि दैनिक बिहान र बेलुका गरी दुई/दुई घण्टा घरमै चान्दनी आफै कक्षाका होमवर्क र अन्य थप पढाई गर्दै आएकी छिन ।
चान्दनी भन्छिन आमाबुवा सँग पैसा नभएको कारण टिउसन पढन पाएको छैन । टिउसनका लागि मासिक कम्तिमा ३/४ सय रुपैया चाहिन्छ, बुवा बेरोजगार नै हुनु हुन्छ, गिरहत कहाँ काम पाए ठिकै छ नभए घरमै बसेर बिताउनु हुन्छ, हप्तामा दुई दिनमात्रै आमाले मुरही कचरीको पसल गर्दा आएको पैसाले खानपीन पनि पुग्दैन यस्तो अवस्थामा टिउसन कहाँबाट पाउनु ।
यस्तो अवस्थामा तपाईको इन्जिनीयर बन्ने सपना पुरा होला त भन्ने प्रसंगमा उनी भन्छिन दुनियामा केही असम्भव छैन, पैसावालाले मात्रै होइन गरीबका बच्चाहरु पनि पढेर ठूलो मान्छे बनेको प्रशस्त उदाहरण छ । सरकारी स्कूलमै पढेर पनि आफ्नो मेहनतले छात्रवृतिमा नाम निकालेर पनि आफ्नो सपना साकार गर्ने प्रयास गर्नेछु ।
चान्दनीको सपना अटल छ, तर विडम्बना के छ भने तराई मधेशका दलित परिवारमा सानै उमेरमा विवाह गरिदिने परम्परा छ । यदि उनी पनि सो परम्पराको शिकार हुन्छिन भने सपना साकार हुने सम्भावना न्यून हुन्छ ।
यो विषयमा आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस् !