कोरोना संक्रमण के कस्ता प्रभाव पार्छन ?

जनकपुरधाम, सन् २०१९ को अन्तिममा चीनको हुवानबाट देखा परेको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) ले अहिले विश्वभर महामारीको रुप लिइसकेको छ ।

कोरोनाका कारण १२ हजारभन्दा बढीले ज्यान गुमाइसकेका छन् भने ३ लाख बढी संक्रमित भएका छन् । आखिर यो भाइरसले कसरी हाम्रो शरीरमा आक्रमण गर्छ त ?

मानिसले कसरी यो भाइरसबाट ज्यान गुमाइरहेका छन् र यसको उपचार कसरी गर्ने ? लगायतका कुरा अहिले अनुसन्धानकै क्रममा रहेको छ । तर संक्रमितलाई कस्ता कस्ता गुज्रिनु पर्छ बारे विभिन्न विज्ञ र उपचारमा रहेका चिकित्सकहरुको अनुभव यस्तो रहेको छ ।

संक्रमणकालीन अवस्था

यो यस्तो अवस्था हो, मानिसको शरीरमा भाइरस प्रवेश गरेदेखि नै शुरु हुन्छ । यो भाइरस हाम्रो शरीरका कोषभित्र प्रवेश गर्छ र तिनीहरुमाथि आक्रमण शुरु गर्छ । नजिकैको संक्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा भाइरसका जीवाणु रहेको हातले अनुहारमा छुँदा स्वस्थ मानिसमा यो भाइरस प्रवेश गर्छ ।

यो भाइरस घाँटी र फोक्सोमा पुग्दासम्म अत्याधिक संख्यामा प्रवेश गरिसकेको हुन्छ । तर, यतिबेला सम्म मानिसलाई भाइरसको कुनै लक्षण देखिँदैन । केही मानिसलाई त झन् कहिल्यै पनि यो भाइरसको लक्षण देखिँदैन । संक्रमणकालीन अवस्था मानिसमा भाइरसको संक्रमण हुने तर लक्षण नदेखिने अवस्था हो । यो मानिस अनुसार फरक पर्छ, तर औसतमा पाँच दिनको हुन्छ ।

सामान्य संक्रमण

अधिकांश मानिसलाई कोभिड–१९ को सामान्य संक्रमण देखिन्छ । यो १० जना संक्रमित मध्ये ८ जनालाई यस्तो संक्रमण देखिन्छ । ज्वरो आउनु र खोकी लाग्नु यसको सामान्य लक्षण हो ।
साथै जीउ चिलाउने, घाँटी दुख्ने र टाउको दुख्ने पनि हुन सक्छ । तर यी लक्षण भने सबैमा नदेखिन पनि सक्छ ।

ज्वरो आउनुको अर्थ हाम्रो प्रतिरक्षा प्रणालीले संक्रमणसँग लडिरहेको हुन्छ । शुरुमा यो भाइरसले हाम्रो शरीरमा आक्रमण गर्दा त्यसको प्रभावस्वरुप ज्वरो आउने, जीउ चिलाउने, दुखाइलगायतका समस्या देखिन्छन् । शुरुमा कोरोना भाइरसको कारण सुख्खा खोकी लाग्छ ।

यस किसिमका लक्षण देखिएको अवस्थामा सामान्य आरामबाट नै निको हुन्छ । यो अवस्थामा अत्यधिक मात्रामा रसिलो पदार्थ सेवन गर्नुपर्छ र औषधिको रुपमा सिटामोल खानुपर्छ ।

त्यसको लागि अस्पतालको विशेष स्याहार चाहिँदैन । यो अवस्था एक साता जतिमा सकिन्छ । यो अवधिमा धेरैजसो मानिस निको हुन्छन् । तर, केही मानिसमा भो संक्रमण अझै जटिल हुन्छ ।

चिन्ताजनक अवस्था

सामान्य अवस्थामा सुधार भएन भने चिन्ताजनक अवस्था आउंछ ।

हाम्रो शरीरले भाइरससँग आवश्यकता भन्दा लड्नु परेकाले यस्तो लक्षण देखिन्छन् । यसबाट अन्य संक्रमण पनि हुन पुग्छ । यस किसिमको संक्रमणलाई सन्तुलनमा ल्याउनु जरुरी हुन्छ । फोक्सोमा यसको संक्रमण बढ्दा निमोनिया हुन्छ ।

निमोनिया हुँदा मानिसले श्वास प्रश्वासमा असहज महसुस गर्छ । यस्तो अवस्थामा बिरामिलाई भेन्टिलेटरको पनि आवश्यकता पर्छ । यस्तो अवस्थामा पुगिसकेका १४ प्रतिशत मानिसमा यो अवस्थामा पुग्ने गरेका छन् ।

गम्भीर अवस्था

संक्रमित मान्छेका लागि यो अन्तिम अवस्था नै हो । अहिलेसम्म ६ प्रतिशत संक्रमित जटिल अवस्थामा हालसम्म पुगेको अनुमान छ । यो अवस्थामा भने शरीरले काम गर्न छाडिसकेको हुन्छ । तर, अझै पनि बिरामी बाँच्ने सम्भावना निकै कम हुन्छ ।

यो अवस्थामा बिरामीको प्रतिरक्षा प्रणाली नियन्त्रणभन्दा बाहिर गइसकेको हुन्छ । यस्तो अवस्थामा मानिसको रक्तचाप निकै कम भइसकेको हुन्छ । यस्ता अवस्थाका मानिसको फोक्सोले पनि राम्रोसँग काम गर्न सक्दैन । त्यसैले शरीरमा पर्याप्त मात्रामा अक्सिजन पुग्दैन ।

अक्सिजन नपुगेपछि मिर्गौलाले रगत छान्न पनि सक्दैन । यस्तो अवस्थामा पर्याप्त मात्रामा अक्सिजन प्रवाह गराउने नै यसको उपचार हो । यदि आवश्यक आक्सिन पुग्न सकेन भने मृत्युसम्म हुने सम्भावना बढी हुन्छ ।

यो अवस्थासम्म सबै संक्रमित पुग्दैन । खासगरी पहिलादेखि नै मुटु, फोक्सो, मृगौला, क्यान्सर, डाइबिटीज लगायतका गम्भीर रोगबाट ग्रसित अर्थात रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएका बिरामी गम्भीर अवस्थामा पुग्छन । ६० वर्ष उमेर पार गरिसकेका व्यक्तिलाई बढी प्रभाव पार्ने गर्छ ।

माथि उल्लेखित अवस्थाहरु त्रसित हुने अवस्था छैन अधिकांश संक्रमित उपचारपछि निको भइसकेका छन । तर व्यक्तिले सतर्कता र सुरक्षा अपनाउनु जरुरी छ । चिकित्सक र विश्व स्वास्थ्य संगठनले जोखिम न्यूनीकरणका लागि दिएको सुझाव अनुसार बेला बेलामा साबून पानीले हात धुने, मास्क र सेनिटाइजरको प्रयोग गर्ने, भीडभाड हुने ठाउँमा नजाने, व्यक्तिबाट ३ फिटको दुरी कायम राख्ने लगायतका प्रक्रिया अपनाउन जरुरी छ ।

श्रोत : एजेन्सी, विभिन्न संचारमाध्यम